لیزر نشانگر
ابزاری است که برای نشانه گیری اشیاء با باریکه لیزر بکار میرود.
لیزر نشانگر

تعریف: ابزاری است که برای نشانه گیری اشیاء با باریکه لیزر بکار میرود.
لیزر نشانگر یک ابزار لیزری کوچک است که معمولاً توسط باطری شارژ می شود و برای اشاره کردن به اشیاء طراحی شده است، بطوریکه شیء توسط یک باریکه لیزری مرئی موازی شده درخشان می شود. اغلب لیزرهای نشانگر مخصوصاً انواع ارزان قیمت آن، حاوی یک لیزر دیود GaInP/AlGaInP هستند که در محدوده طول موج قرمز عمل می کنند و دارای یک عدسی موازی کننده، یک منبع تغذیه ساده الکترونیکی و یک باطری تغذیه کننده هستند. بعضی از انواع گران قیمت تر لیزرهای نشانگر، همان طور که در شکل 1 نشان داده شده است، نور سبز، زرد یا حتی آبی گسیل می کنند. این لیزرها حاوی یک لیزر حالت جامد هستند که توسط لیزر دیود پمپاژ می شوند؛ به علاوه دارای یک کریستال غیر خطی برای دوبل کردن فرکانس هستند. لیزرهای نشانگر سبز معمولاً بر پایه لیزر مینیاتوری Nd:YVO4 با یک کریستال KTP برای دوبل کردن فرکانس در داخل کاواک هستند. Nd:YVO4 برای توان پمپاژ آستانه پایین مفید است و کریستال KTP نیز در محدوده دمایی نسبتاً وسیعی کار می کند، بنابراین در این نوع لیزر به ابزار پایدارسازی دما نیازی نیست.

شکل 1- یک لیزر نشانگر گسیل کننده نور سبز، شامل یک لیزر حالت جامد با فرکانس دوبل شده که توسط لیزر دیود پمپ شده است. لیزرهای نشانگر قرمز به علت اینکه به باطری بزرگ نیاز ندارند در سایزهای کوچکتر در دسترس هستند.
این نکته قابل توجه است که لیزرهای نشانگر نباید با لامپ های حاوی دیودهای گسیل کننده نور (LED ها) که پرتویی با پراکندگی بالا گسیل می کنند (مشابه لامپ های نور سفید با همدوسی فضایی کمتر) و می توانند رنگ های مختلف یا نور سفید گسیل کنند، اشتباه گرفته شوند.
کاربردها:
یکی از کاربردهای لیزر نشانگر دستی نشانه گرفتن صفحه یا چارت هنگام ارائه مطلب در یک کنفرانس است. این کار به راحتی توسط یک ابزار دستی کوچک از فاصله دور قابل انجام است. اگر چه امکان مشاهده لکه نوری ایجاد شده گاهی اوقات سخت است (مخصوصاً برای لیزر نشانگرهای قرمز با طول موج گسیل نسبتاً بلند) و سرعت زیاد حرکت لکه نوری روی صفحه می تواند تا حدی عصبی کننده باشد. بنابراین برخی افراد استفاده از نشانه گرهای تلسکوپی قدیمی را برای ارائه هایشان ترجیح می دهند. لیزرهای نشانگر می توانند برای تنظیم بعضی از ماشین آلات یا جهت سنجش اپتیکی فاصله مورد استفاده قرار گیرند.
درخشندگی و رنگ
روشنایی ظاهری لکه های درخشان تا حد زیادی به طول موج نور گسیل شده بستگی دارد. اغلب ابزارها در ناحیه طیفی قرمز کار می کنند که حساسیت چشم با افزایش طول موج به سرعت کاهش می یابد. ابزارهایی که طول موج 650 نانومتر دارند 2 برابر آنهایی که همان توان ولی طول موج 670 نانومتر دارند درخشنده تر به نظر می رسند، همچنین طول موج 635 نانومتر نیز 2 برابر درخشنده تر از 650 نانومتر به نظر می رسد. اما لیزرهای نشانگر با طول موج کمتر گران تر هستند. این مسأله بخصوص در مورد لیزرهای نشانگر سبز صحت دارد که گران تر و درخشنده تر از همتایان قرمزشان هستند. لیزرهای سبز دارای یک لیزر حالت جامد پمپ شده توسط لیزر دیود و یک دوبل کننده فرکانس هستند. به علت بازده تبدیل ضعیف دوبل کننده فرکانس در توانهای پایین، چند صد میلی وات نور فرو سرخ (نوعاً 1064 نانومتر) برای تولید چند میلی وات نور سبز لازم است و باطری های آنها نیز دوام زیادی ندارند مگر اینکه نسبتاً سنگین باشند.
برد یک لیزر نشانگر
گاهی اوقات افراد سوال میپرسند که برد یک لیزر نشانگر چقدر است؟
اگر منظور از سوال این است که نور یک لیزر نشانگر چه مسافتی را می تواند بپیماید، جواب صحیح این است که مشروط بر اینکه نور در اتمسفر جذب نشده و یا پراکنده نشود، هیچ محدودیتی وجود ندارد. اما سطح پرتو به علت واگرایی، بزرگتر می شود بنابراین با فرض ثابت ماندن توان، شدت نور روی صفحه کاهش می یابد. بنابراین اگر یک خلبان هواپیما از ارتفاع 10 کیلومتری به چنین پرتوی نگاه کند به علت شدت پایین در آن فاصله، آسیبی نمی بیند.
همچنین برد یک لیزر دیود می تواند به عنوان بیشترین فاصله ای که در آن لکه روی صفحه قابل دیدن باشد، در نظر گرفته شود. این نوع بازه معمولاً توسط واگرایی باریکه محدود نمی شود ولی جدا از طول موج و میزان نور محیط، توسط توان اپتیکی کل محدود می شود. زیرا موضوع، واگرایی نسبتاً کوچک در مسیر لیزرهای نشانگر تا صفحه نیست بلکه بیشتر واگرایی بزرگ نور پراکنده شده در مسیر برگشت است. بنابراین زمانی که در موقعیت لیزر نشانگر لکه به سختی قابل مشاهده است کسی که کنار صفحه درخشان ایستاده است میتواند به راحتی لکه را ببیند.
هشدارهای ایمنی
اطلاعات زیادی در مورد موضوعات ایمنی لیزر مرتبط با لیزرهای نشانگر وجود دارد. لیزرهای نشانگر معمولاً توان خروجی زیر 5 میلی وات دارند که در کلاس ایمنی 3a قرار می گیرند و گاهی اوقات نیز توان کمتر از 1 میلی وات دارند که در کلاس 2 قرار می گیرند. نگاه مستقیم به پرتو 1 میلی وات میتواند به چشم آسیب برساند و سبب نابینایی موقت شود. هرچند هیچ کس نباید این کار را به مدت طولانی انجام دهد که موجب آسیب های جدی چشمی شود. با این وجود اگر لیزرهای نشانگر به عنوان اسباب بازی مناسب در نظر گرفته شوند، هنگامی که کودکان در حال بازی با لیزرهای نشانگر هستند مراقبت های زیادی باید صورت پذیرد. به عنوان مثال اگر کسی در حال پایین آمدن از پله ها باشد یا اگر راننده ماشین توسط یک باریکه لیزر مورد آزار قرار بگیرد (اذیت شود) خطرهای قابل توجهی می تواند رخ دهد.
گزارش هایی وجود دارد که حاکی از آن است که لیزرهای نشانگر ارزان قیمت سبز در بازار موجود است که فیلتری برای حذف پرتوهای فروسرخ نداشته و چند صد میلی وات پرتو فروسرخ تابش می کنند. چنین موردی یک خطر ایمنی وحشتناک است، زیرا اگر مستقیم به چشم برخورد کند در کسری از ثانیه موجب تخریب چشم می شود.


   |    1397/8/2