لیزر اشعه ایکس
لیزرهایی که در محدوده طیفی اشعه ایکس تابش می کنند.
لیزر اشعه ایکس

تعریف: لیزرهایی که در محدوده طیفی اشعه ایکس تابش می کنند.
لیزر اشعه ایکس ابزار لیزری است که پرتوهای ایکس با طول موجی در حد چند نانومتر تابش می کند. در این ناحیه طیفی، محیط های بهره متداول نمی توانند مورد استفاده قرار گیرند. در این خصوص دیدگاه های فنی متفاوتی وجود دارند:
  • محیط بهره یک لیزر الکترون آزاد، یک نوسانگر است که از میان آن الکترونهای بسیار پرانرژی فرستاده می شوند. با ترکیبی از الکترونهای پرانرژی و نوسانگر دوره تناوب کوتاه، طول موجهای خیلی کوتاه حاصل می شوند.
  • بهره اپتیکی در بازه طیفی اشعه ایکس در پلاسمایی که خود توسط پرتوهای لیزر یا تخلیه الکتریکی ایجاد شده است نیز می تواند حاصل شود. لیزرهای اولیه توسط اشعه های ایکس حاصل از انفجار هسته ای پمپاژ می شدند. انتقال های لیزری بین ترازهای برانگیخته یونهای به شدت باردار شده رخ می دهد (مانند Ta45+  برای  4.5 نانومتر و Se24+ برای 20 نانومتر).
ساخت یک رزوناتور لیزر با اتلاف پایین برای چنین طول موج های کوتاهی بسیار مشکل است، از این رو در بیشتر مواقع لیزرهای اشعه ایکس بدون رزوناتور ساخته می شوند و در واقع به عنوان منابع ASE[1] (منابع سوپر لومینسانس) عمل می کنند. این کار باعث می شود همدوسی زمانی و فضایی کاهش پیدا کند. اگر یک منبع دانه ای باند- باریک مناسب در دسترس باشد، با روش هسته گذاری تزریقی[2] بهبود همدوسی فضایی و زمانی همانند افزایش توان خروجی قابل دستیابی است.
لیزرها همچنین می توانند در دیگر روشهای تولید اشعه ایکس به خصوص تولید هارمونیک بالا که نوعی از تبدیل فرکانس غیر خطی است مورد استفاده قرار بگیرند. توان اپتیکی قابل دستیابی در چنین هارمونیک های بالایی نسبتاً ضعیف است ولی این امکان وجود دارد که برخی از هارمونیک های معین در پلاسما تقویت شوند.
 
 

[1] Amplified Spontaneous Emission
 


   |    1397/8/2